दैवाचा हात, कर्माची साथ

आयुष्यात अनेक वेळा आपण म्हणतो की हे सगळं दैवावर अवलंबून आहे — कुणाला सहज संधी मिळते, कुणाला यश पटकन मिळतं, तर कुणाला खूप संघर्ष करावा लागतो. त्यामुळे दैव, नशीब आणि भाग्य यांचं महत्त्व नाकारता येत नाही. पण केवळ दैवावर सगळं सोपवून बसणं हे आयुष्याचं उत्तर नाही. कारण दैव आपल्याला संधी देऊ शकतं, पण त्या संधीचं रूपांतर यशात करणं हे आपल्या कर्मावर, प्रयत्नांवर आणि चिकाटीवर अवलंबून असतं. दैवाचा हात म्हणजे मिळालेली संधी, योग्य वेळ, अनुकूल परिस्थिती किंवा अचानक मिळालेला आधार असू शकतो; पण त्या हाताला साथ देणं, पुढे नेणं आणि त्यातून काहीतरी घडवणं ही आपली जबाबदारी असते. अनेकदा लोक अपयशाचं कारण दैवावर ढकलतात — “नशीबच खराब आहे”, “माझ्या वाट्याला नाही”, “देवाची इच्छा नाही” — पण स्वतःच्या प्रयत्नांकडे, निर्णयांकडे आणि सातत्याकडे पाहायला टाळतात. प्रत्यक्षात दैव आणि कर्म हे एकमेकांचे विरोधक नसून, ते एकमेकांचे पूरक आहेत. दैव दरवाजा उघडू शकतं, पण त्या दरवाज्यातून चालत जाण्याचं धैर्य कर्मालाच दाखवावं लागतं. आयुष्यात अनेक उदाहरणं दिसतात जिथे संधी सगळ्यांना मिळते, पण यश काहींनाच मिळतं — कारण फरक दैवाचा नसतो, तर प्रयत्नांचा असतो. काही लोक कठीण परिस्थितीतही पुढे जातात, कारण ते परिस्थितीला दोष देण्याऐवजी स्वतःच्या कृतीवर विश्वास ठेवतात. दैवावर विश्वास ठेवणं चुकीचं नाही, पण दैवावर अवलंबून राहणं धोकादायक आहे. कारण दैव क्षणिक असू शकतं, पण कर्म सातत्याने चालणारी प्रक्रिया आहे. आपण आज जे करतो, आज ज्या निवडी करतो, आज ज्या मेहनतीची बीजं पेरतो — त्यावरच उद्याचं आयुष्य उभं राहतं. दैव एखाद्या वळणावर मदत करू शकतं, पण पूर्ण प्रवास आपल्यालाच करायचा असतो. “दैवाचा हात, कर्माची साथ” याचा खरा अर्थ असा की संधी मिळाल्यावर हात टेकवायचा नाही, तर त्या संधीला आपल्या प्रयत्नांची जोड द्यायची. दैव आपल्याला प्रारंभ देऊ शकतं, पण शेवट आपल्या कर्मावर ठरतो. म्हणूनच आयुष्यात पुढे जायचं असेल, तर नशीबाची वाट पाहण्यापेक्षा मेहनतीचा मार्ग धरलेला केव्हाही चांगला. कारण दैव कधी साथ देईल याची खात्री नसते, पण कर्मावरचा विश्वास आपल्याला कधीच सोडत नाही. शेवटी यश हे फक्त भाग्याचं फळ नसून, दैवाने दिलेल्या संधीला कर्माने दिलेल्या साथीतूनच ते घडतं.