देहसुख, मनसुख आणि नातेसंबंध : समतोल कुठे बिघडतो आणि कुठे सावरतो?
शारीरिक संबंध हा केवळ देहाचा व्यवहार नसून तो मन, भावना, विश्वास, सुरक्षितता आणि परस्पर आदर यांचा एकत्रित अनुभव असतो. विशेषतः महिलांच्या बाबतीत शारीरिक जवळीक ही फक्त शारीरिक गरज नसून ती मानसिक आणि भावनिक पातळीवर अधिक खोल असते. शास्त्रीय अभ्यास स्पष्ट सांगतो की स्त्री मनाने सुरक्षित, समजून घेतली गेली आणि भावनिकदृष्ट्या जोडलेली असेल, तेव्हाच तिचा देह नैसर्गिक प्रतिसाद देतो. म्हणूनच शारीरिक संबंध हे हक्काने मागण्याचे साधन नसून, परस्पर इच्छेने आणि समजुतीने घडणारी प्रक्रिया आहे.
महिलांना शारीरिक संबंध तेव्हाच सुखद वाटतात, जेव्हा त्यात जबरदस्ती नसते, दबाव नसतो आणि “पत्नी आहे म्हणून तिने देणेच हवे” अशी मानसिकता नसते. स्त्री थकलेली असेल, आजारी असेल, मानसिक तणावात असेल किंवा मनाने तयार नसेल, तर तिचा नकार हा स्वाभाविक असतो. तो नकार स्वीकारणे हे पुरुषाचे भावनिक प्रगल्भपण दर्शवते. अशा वेळी जबरदस्ती केल्यास महिलांमध्ये चिडचिड, भीती, लैंगिक उदासीनता आणि नात्यापासून दुरावा निर्माण होतो. त्यामुळे शारीरिक समाधान हे शक्तीवर नव्हे, तर समज, संयम आणि संवादावर उभे असते.
स्त्रीला शारीरिक संबंधांची इच्छा आहे की नाही हे ओळखण्यासाठी अंदाज, संकेत किंवा गृहितके पुरेशी ठरत नाहीत. यासाठी सर्वात सुरक्षित आणि शास्त्रीय मार्ग म्हणजे संवाद. मोकळेपणाने बोलणे, एकमेकांच्या भावना ऐकून घेणे आणि स्पष्ट संमती मिळवणे हेच सुदृढ नात्याचे खरे लक्षण आहे. मौन, टाळाटाळ किंवा गप्प राहणे याचा अर्थ संमती असा कधीही काढू नये. संमती ही स्पष्ट, स्वेच्छेची आणि दोघांनाही मानसिकदृष्ट्या समाधान देणारी असली पाहिजे.
अनेकदा पती-पत्नी असूनही शारीरिक सुख मिळत नाही, ही वस्तुस्थिती आहे. मात्र हा प्रश्न केवळ सेक्सपुरता मर्यादित नसून त्यामागे संवादाचा अभाव, भावनिक दुरावा, आरोग्याच्या समस्या, हार्मोनल बदल, कामाचा ताण, आर्थिक चिंता किंवा दीर्घकाळ दुर्लक्षित राहिलेल्या भावना असतात. अशा वेळी काही जण “हा जन्म पुन्हा नाही” या विचाराने मित्र-मैत्रिणींबरोबर शारीरिक संबंध ठेवूनही समतोल राखता येईल, असा विचार करतात. हा विचार वरवर पाहता स्वातंत्र्याचा वाटतो, पण प्रत्यक्षात तो अधिक गुंतागुंत निर्माण करणारा ठरतो.
बाहेरील शारीरिक संबंध तात्पुरते देहसुख देऊ शकतात, पण त्यातून भावनिक गुंतवणूक, मत्सर, अपराधभाव, गुप्तता, मानसिक अस्थैर्य आणि कुटुंबाचा विश्वास तुटणे हे परिणाम हमखास येतात. शास्त्रीय संशोधन सांगते की अशा संबंधांमुळे समस्या सुटण्याऐवजी अधिक तीव्र होतात. काही अपवादात्मक प्रकरणांमध्ये परस्पर संमतीने खुले नाते स्वीकारले जाते, पण त्यासाठी दोघांची पूर्ण मानसिक तयारी, स्पष्ट नियम आणि उच्च प्रगल्भता आवश्यक असते. भारतीय सामाजिक आणि कौटुंबिक रचनेत हे बहुतेक वेळा व्यवहार्य ठरत नाही.
जर पती-पत्नीमध्ये शारीरिक समाधानाचा अभाव असेल, तर त्यावरचा सर्वात सुरक्षित, शहाणपणाचा आणि दीर्घकालीन उपाय म्हणजे प्रामाणिक संवाद. दोष न देता एकमेकांच्या भावना समजून घेणे, अपेक्षा मांडणे आणि गरज भासल्यास डॉक्टर, सेक्स थेरपिस्ट किंवा समुपदेशकांची मदत घेणे हे नातं सावरण्याचे प्रभावी मार्ग ठरतात. अनेकदा वैद्यकीय उपचार, मानसिक समुपदेशन किंवा जीवनशैलीतील छोटे बदलही नात्यातील जवळीक परत आणू शकतात.
कौटुंबिक समतोल राखण्यासाठी शारीरिक संबंधांना नात्याचे एकमेव केंद्र मानणे चुकीचे आहे. प्रेम, आदर, संवाद, जबाबदाऱ्यांची समान वाटणी आणि भावनिक साथ हे घटक तितकेच महत्त्वाचे असतात. पत्नीला केवळ पत्नी म्हणून नव्हे, तर स्वतंत्र विचार, भावना आणि गरजा असलेली व्यक्ती म्हणून मान्यता मिळाली, तर शारीरिक जवळीक ही ओझे न राहता आनंदाचा नैसर्गिक भाग बनते.
शेवटी एवढेच लक्षात ठेवावे लागेल की हा जन्म एकदाच मिळतो, पण तो कसा जगायचा याची जबाबदारी आपलीच असते. क्षणिक देहसुखासाठी आयुष्यभराचे परिणाम ओढवून घेणे हे स्वातंत्र्य नाही, तर समजूतदारपणा, संवाद, संमती आणि माणुसकी यांच्या आधारे समाधान शोधणे हाच खरा शाश्वत समतोल आहे. शारीरिक संबंध हे प्रेम व्यक्त करण्याचे साधन असावे, नात्यांपासून पळ काढण्याचे नव्हे.
सुनिल पुणे TM 9359850065
Download the app
आता वाचा ईराच्या कथा सोप्या पद्धतीने, आजच ईरा app इंस्टॉल करा