मैत्री... भाग - ३
शहरातला पहिला दिवस अनयासाठी स्वप्नासारखाही होता आणि भीतीदायकही. मोठ्या इमारती, सतत धावणारी माणसं, गाड्यांचा आवाज आणि कुठेही न थांबणारी वेळ, या सगळ्याच्या मध्ये अनया स्वतःला खूपच लहान वाटत होती. हातात बॅग, डोळ्यांत स्वप्नं आणि मनात शंभर प्रश्न. “मी खरंच इथे टिकू शकेन का?”
हा प्रश्न तिच्या मनात वारंवार येत होता. मीरा तिच्या बाजूला चालत होती, नेहमीसारखी आत्मविश्वासपूर्ण, पण आज थोडी अधिक जागरूक. “घाबरू नकोस,” ती म्हणाली, “पहिलं पाऊल सगळ्यांसाठीच कठीण असतं.”
कॉलेजचा गेट दिसला. मोठं, भव्य आणि थोडंसं दडपण आणणारं. अनया थांबली. “मीरा… जर मी अपयशी ठरले तर?” मीरा हसली, पण त्या हसण्यात गंभीरता होती. “मग पुन्हा उभी राहशील.”
कॉलेजचा गेट दिसला. मोठं, भव्य आणि थोडंसं दडपण आणणारं. अनया थांबली. “मीरा… जर मी अपयशी ठरले तर?” मीरा हसली, पण त्या हसण्यात गंभीरता होती. “मग पुन्हा उभी राहशील.”
कॉलेजमधले दिवस सुरू झाले. अनया अभ्यासात चांगली होती, पण शहरातलं आयुष्य तिला सहज स्वीकारत नव्हतं. इंग्रजीत बोलणं, स्मार्ट कपडे, आत्मविश्वासाने प्रश्न विचारणारे विद्यार्थी, या सगळ्यांमध्ये ती स्वतःला हरवलेली वाटत होती.
एका दिवशी वर्गात प्राध्यापकांनी प्रश्न विचारला. अनयाला उत्तर माहीत होतं. पण हात वर गेला नाही. “कोणी हसले तर?” “माझा उच्चार चुकला तर?” ती शांत बसली.
ब्रेकमध्ये दोन मुली कुजबुजत होत्या. “ही गावाकडची वाटते.” “हो, बघ ना कपडे.” ते शब्द अनयाच्या मनात खोलवर रुतले.
ब्रेकमध्ये दोन मुली कुजबुजत होत्या. “ही गावाकडची वाटते.” “हो, बघ ना कपडे.” ते शब्द अनयाच्या मनात खोलवर रुतले.
त्या संध्याकाळी हॉस्टेलच्या खोलीत ती रडली. पहिल्यांदाच तिला वाटलं, शिकणं एवढंच पुरेसं नाही, स्वतःला सिद्ध करावं लागतं.
दुसरीकडे, गावात मीराचं आयुष्यही सोपं नव्हतं. तिनं वडिलांना दिलेलं वचन पाळायला सुरुवात केली होती. गावात मुलींच्या शिक्षणावर सभा, चर्चा, योजना, हे सगळं सुरू झालं होतं. पण प्रत्येक बदलाला विरोध असतोच.
“सरपंचसाहेब, मुलींना एवढं शिकवून काय उपयोग?”
“उद्या घराबाहेर गेल्या तर?” ही वाक्यं मीरा ऐकत होती. कधी शांतपणे, कधी मनात राग धरून. एका सभेत मीरा उभी राहिली. “मुलगी शिकली तर घर तुटत नाही, घर मजबूत होतं.” लोक कुजबुजले. “तिचं बोलणं शहरासारखं झालंय.” “खूप पुढे जातेय.” ते शब्द तिला दुखावत होते. पण मागे फिरण्याचा विचार तिच्या मनात नव्हता.
“उद्या घराबाहेर गेल्या तर?” ही वाक्यं मीरा ऐकत होती. कधी शांतपणे, कधी मनात राग धरून. एका सभेत मीरा उभी राहिली. “मुलगी शिकली तर घर तुटत नाही, घर मजबूत होतं.” लोक कुजबुजले. “तिचं बोलणं शहरासारखं झालंय.” “खूप पुढे जातेय.” ते शब्द तिला दुखावत होते. पण मागे फिरण्याचा विचार तिच्या मनात नव्हता.
एका दिवशी अनयाचा फोन आला. आवाज थरथरत होता. “मीरा… मला इथे जमेल की नाही, माहीत नाही.”
मीरा काही क्षण गप्प राहिली. “तू का आलीस, हे आठव.”
“स्वप्नासाठी.” “मग स्वप्न एवढ्या लवकर सोडायचं का?”
अनया रडत म्हणाली, “सगळं वेगळं आहे… लोक, भाषा, मीच कमी वाटते.” मीरा ठामपणे म्हणाली, “तू कमी नाहीस. परिस्थिती नवीन आहे.” तो फोन अनयासाठी आधार होता. पण संघर्ष संपले नव्हते.
मीरा काही क्षण गप्प राहिली. “तू का आलीस, हे आठव.”
“स्वप्नासाठी.” “मग स्वप्न एवढ्या लवकर सोडायचं का?”
अनया रडत म्हणाली, “सगळं वेगळं आहे… लोक, भाषा, मीच कमी वाटते.” मीरा ठामपणे म्हणाली, “तू कमी नाहीस. परिस्थिती नवीन आहे.” तो फोन अनयासाठी आधार होता. पण संघर्ष संपले नव्हते.
कॉलेजमध्ये पहिली सेमिस्टर टेस्ट झाली. अनया अभ्यास करूनही अपेक्षेइतके मार्क्स मिळवू शकली नाही.
प्राध्यापकांनी तिला बोलावलं. “तुझ्यात क्षमता आहे, पण आत्मविश्वास कमी आहे.” ते शब्द तिला विचार करायला लावणारे होते. त्या रात्री तिनं आरशात पाहिलं. “मी स्वतःवर विश्वास ठेवते का?” हा प्रश्न तिनं स्वतःलाच विचारला. पहिल्यांदाच तिनं ठरवलं, मी गप्प बसणार नाही.
प्राध्यापकांनी तिला बोलावलं. “तुझ्यात क्षमता आहे, पण आत्मविश्वास कमी आहे.” ते शब्द तिला विचार करायला लावणारे होते. त्या रात्री तिनं आरशात पाहिलं. “मी स्वतःवर विश्वास ठेवते का?” हा प्रश्न तिनं स्वतःलाच विचारला. पहिल्यांदाच तिनं ठरवलं, मी गप्प बसणार नाही.
पुढच्या आठवड्यात वर्गात पुन्हा प्रश्न विचारण्यात आला.
यावेळी अनयाचा हात वर गेला. आवाज थोडा थरथरत होता, पण उत्तर बरोबर होतं. वर्ग शांत झाला. प्राध्यापक हसले. “Excellent.” तो एक शब्द अनयासाठी मोठा विजय होता.
यावेळी अनयाचा हात वर गेला. आवाज थोडा थरथरत होता, पण उत्तर बरोबर होतं. वर्ग शांत झाला. प्राध्यापक हसले. “Excellent.” तो एक शब्द अनयासाठी मोठा विजय होता.
गावात मात्र मीरासाठी परिस्थिती अधिक कठीण होत चालली होती. काही लोक थेट वडिलांकडे गेले. “तुमची मुलगी फार पुढे जातेय.” वडिलांनी मीराला बोलावलं.
“तू समाजाविरुद्ध जातेयस का?” मीरा शांतपणे म्हणाली,
“मी समाजाला पुढे नेत आहे.”
“तू समाजाविरुद्ध जातेयस का?” मीरा शांतपणे म्हणाली,
“मी समाजाला पुढे नेत आहे.”
पहिल्यांदाच वडील काही बोलू शकले नाहीत. एक दिवस अचानक अनयाला गावातून फोन आला. आई आजारी होती. ती घाबरली. “मीरा, मला परत यावं लागेल.”
मीरा विचारात पडली. “अभ्यासाचं काय?” “कुटुंब महत्त्वाचं आहे.” अनया गावाला परतली. आई ठीक झाली, पण घरात कुजबुज सुरू झाली.
मीरा विचारात पडली. “अभ्यासाचं काय?” “कुटुंब महत्त्वाचं आहे.” अनया गावाला परतली. आई ठीक झाली, पण घरात कुजबुज सुरू झाली.
“तिचं शहरात शिकणं आपल्यासाठी ओझं होतंय.”
ते शब्द अनयाने ऐकले. त्या रात्री ती वडाच्या झाडाखाली बसली होती. मीरा तिच्या शेजारी. “मी चुकीचा निर्णय घेतला का?” अनयानं विचारलं. मीरा तिच्याकडे पाहून म्हणाली, “बदलाची किंमत असते, अनया.” “आणि ती किंमत जड असते.” मीरा हसली. “पण परिणाम अमूल्य असतो.”
ते शब्द अनयाने ऐकले. त्या रात्री ती वडाच्या झाडाखाली बसली होती. मीरा तिच्या शेजारी. “मी चुकीचा निर्णय घेतला का?” अनयानं विचारलं. मीरा तिच्याकडे पाहून म्हणाली, “बदलाची किंमत असते, अनया.” “आणि ती किंमत जड असते.” मीरा हसली. “पण परिणाम अमूल्य असतो.”
त्या क्षणी अनयाने ठरवलं, मी थांबणार नाही आणि मीराने ठरवलं, मी एकटी बदल होऊ देणार नाही. आकाशात पुन्हा ढग जमू लागले होते. पण यावेळी वादळ भीतीचं नव्हतं, ते परिवर्तनाचं होतं.
क्रमशः
Download the app
आता वाचा ईराच्या कथा सोप्या पद्धतीने, आजच ईरा app इंस्टॉल करा