मैत्री... भाग - ४ (अंतिम भाग)
रात्रीचा अंधार वडाच्या झाडावर अलगद पसरला होता. त्या झाडाखाली अनया आणि मीरा शांत बसल्या होत्या. फारसं काही बोलणं नव्हतं, पण मनात मात्र वादळ होतं.
ही शांतता शेवटाआधीची होती, दोघींनाही ते जाणवत होतं.
अनयाचा दुसरा सेमिस्टर सुरू होणार होता. कॉलेजमधून स्पष्ट सूचना आली होती, पुढील फी भरली नाही तर प्रवेश रद्द होईल. स्कॉलरशिप उशिरा मिळणार होती. घरची परिस्थिती अजूनही तशीच होती. अनया पहिल्यांदाच पूर्णपणे खचली होती. “मीरा… कदाचित इथपर्यंतच,” ती हळू आवाजात म्हणाली. मीरा चमकली. “असं बोलू नकोस.” “मी प्रयत्न केले. पण सगळं माझ्या हातात नाही,” अनयाने मान खाली घातली.
मीरा काही बोलली नाही. ती त्या रात्री खूप वेळ जागी होती. पहिल्यांदाच तिला जाणवलं, फक्त साथ देणं पुरेसं नाही, कधी कधी त्याग करावा लागतो.
दुसऱ्या दिवशी मीरा शहरात गेली. थेट एका स्वयंसेवी संस्थेच्या ऑफिसमध्ये. “मला मदत हवी आहे,” ती म्हणाली. “कशासाठी?” “एका मुलीचं शिक्षण वाचवण्यासाठी.” मीरा पहिल्यांदाच स्वतःबद्दल नाही, तर कोणाच्या तरी भविष्यासाठी विनंती करत होती.
तिनं अनयाची संपूर्ण गोष्ट सांगितली, घर, संघर्ष, जिद्द.
संस्थेच्या प्रमुखांनी शांतपणे ऐकलं. “आम्ही मदत करू शकतो,” ते म्हणाले, “पण अट आहे.” “काय?”
“तुम्हालाही या उपक्रमात सक्रिय सहभागी व्हावं लागेल.”
मीरा क्षणाचाही विचार न करता म्हणाली, “हो.”
तिनं अनयाची संपूर्ण गोष्ट सांगितली, घर, संघर्ष, जिद्द.
संस्थेच्या प्रमुखांनी शांतपणे ऐकलं. “आम्ही मदत करू शकतो,” ते म्हणाले, “पण अट आहे.” “काय?”
“तुम्हालाही या उपक्रमात सक्रिय सहभागी व्हावं लागेल.”
मीरा क्षणाचाही विचार न करता म्हणाली, “हो.”
गावात परतल्यावर मीराला अजून एक धक्का बसला.
वडिलांनी सांगितलं, “मीरा, तुझ्यासाठी शहरात चांगल्या कॉलेजचा प्रवेश आला आहे. पुढच्या महिन्यात हलायचं आहे.” तो क्षण आनंदाचा असायला हवा होता. पण मीराच्या मनात एकच विचार होता, अनया? ती गप्प राहिली. “काय झालं?” वडिलांनी विचारलं. मीरा थोडं थांबून म्हणाली, “बाबा, मला एक वर्ष थांबायचं आहे.”
“काय?” “मला गावातच राहून मुलींच्या शिक्षणासाठी काम करायचं आहे.”
वडिलांनी सांगितलं, “मीरा, तुझ्यासाठी शहरात चांगल्या कॉलेजचा प्रवेश आला आहे. पुढच्या महिन्यात हलायचं आहे.” तो क्षण आनंदाचा असायला हवा होता. पण मीराच्या मनात एकच विचार होता, अनया? ती गप्प राहिली. “काय झालं?” वडिलांनी विचारलं. मीरा थोडं थांबून म्हणाली, “बाबा, मला एक वर्ष थांबायचं आहे.”
“काय?” “मला गावातच राहून मुलींच्या शिक्षणासाठी काम करायचं आहे.”
घरात शांतता पसरली. “तू वेडी झालीयस का?”
“नाही बाबा. मी जबाबदार झालेय.” तो क्षण मीराच्या आयुष्यातील सर्वात मोठा निर्णय होता, स्वतःचं स्वप्न थोडं थांबवून, दुसऱ्याचं स्वप्न उडू देणं.
“नाही बाबा. मी जबाबदार झालेय.” तो क्षण मीराच्या आयुष्यातील सर्वात मोठा निर्णय होता, स्वतःचं स्वप्न थोडं थांबवून, दुसऱ्याचं स्वप्न उडू देणं.
दुसरीकडे, अनयाने अखेर कॉलेज सोडण्याचा निर्णय घेतला होता. ती हॉस्टेलची बॅग आवरत होती. तेवढ्यात फोन वाजला. “अनया!” मीराचा आवाज होता, उत्साहाने भरलेला. “तू फी भरलीस का?” “नाही… मी घरी परत येतेय.” “कोण म्हणालं?” “मी.” “मग आता ऐक,” मीरा ठामपणे म्हणाली. “तुझं शिक्षण थांबणार नाही.”
काही तासांतच अनयाला कागद मिळाले, पूर्ण फीची मदत मंजूर झाली होती. अनयाचे हात थरथरत होते.
“मीरा… हे कसं?” मीरा फक्त हसली. “मैत्रीचं व्याज कधीच घेतलं जात नाही.”
“मीरा… हे कसं?” मीरा फक्त हसली. “मैत्रीचं व्याज कधीच घेतलं जात नाही.”
कॉलेजमध्ये परतल्यावर अनयाचा आत्मविश्वास वेगळाच होता. ती फक्त शिकत नव्हती, ती नेतृत्व करत होती.
तिनं अभ्यासगट सुरू केला. गावाकडून आलेल्या विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन केलं. पहिल्यांदाच तिला जाणवलं, मी फक्त संघर्षातून बाहेर आले नाही, मी इतरांसाठी वाट बनवत आहे.
तिनं अभ्यासगट सुरू केला. गावाकडून आलेल्या विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन केलं. पहिल्यांदाच तिला जाणवलं, मी फक्त संघर्षातून बाहेर आले नाही, मी इतरांसाठी वाट बनवत आहे.
फायनल इयरचे निकाल लागले. अनया कॉलेजमध्ये पहिल्या पाचमध्ये होती. स्टेजवर नाव पुकारलं गेलं.
टाळ्यांचा कडकडाट झाला. त्या टाळ्यांमध्ये अनयाला एक चेहरा दिसत होता, मीरा.
टाळ्यांचा कडकडाट झाला. त्या टाळ्यांमध्ये अनयाला एक चेहरा दिसत होता, मीरा.
गावातही बदल दिसू लागले होते. मुली शाळेत जास्त काळ टिकू लागल्या. पालक प्रश्न विचारू लागले, “स्कॉलरशिप कशी मिळेल?” “कॉलेज कुठे आहे?”
मीरा आता फक्त सरपंचाची मुलगी नव्हती.
ती ओळखली जात होती, बदलाची सुरुवात करणारी मुलगी म्हणून.
मीरा आता फक्त सरपंचाची मुलगी नव्हती.
ती ओळखली जात होती, बदलाची सुरुवात करणारी मुलगी म्हणून.
एक दिवस गावात कार्यक्रम होता. मुलींच्या शिक्षणावर भाषण द्यायचं होतं. मीरा मंचावर उभी राहिली.
समोर गर्दी होती. “आज मी इथे उभी आहे,” ती म्हणाली,
“कारण एका मुलीचं स्वप्न थांबता थांबता वाचलं.”
लोक शांत होते. “अनया नावाच्या मुलीने मला शिकवलं,
स्वप्नं एकटी उडत नाहीत, त्यांना साथ लागते.” टाळ्या वाजल्या.
समोर गर्दी होती. “आज मी इथे उभी आहे,” ती म्हणाली,
“कारण एका मुलीचं स्वप्न थांबता थांबता वाचलं.”
लोक शांत होते. “अनया नावाच्या मुलीने मला शिकवलं,
स्वप्नं एकटी उडत नाहीत, त्यांना साथ लागते.” टाळ्या वाजल्या.
काही महिन्यांनी अनयाला शहरात नोकरी मिळाली, शिक्षण क्षेत्रात. पहिला पगार तिनं बाबांच्या हातात ठेवला.
बाबांच्या डोळ्यांत पाणी आलं. “तू बरोबर होतीस,” ते म्हणाले. हा अनयाचा सर्वात मोठा विजय होता.
बाबांच्या डोळ्यांत पाणी आलं. “तू बरोबर होतीस,” ते म्हणाले. हा अनयाचा सर्वात मोठा विजय होता.
एक संध्याकाळतोच वडाचं झाड, तोच रस्ता. अनया आणि मीरा शेजारी बसल्या होत्या. “आपण खूप लांब आलोय,” अनया म्हणाली. मीरा हसली. “पण अजूनही प्रवास बाकी आहे.” अनया म्हणाली, “आपण वेगळ्या वाटांनी चाललो…” “पण स्वप्न एकच होतं,” मीरा पूर्ण करत म्हणाली.
आकाशात एक पक्षी उडत होता, स्वतंत्र, निर्भय. अनया हळूच म्हणाली, “मैत्री म्हणजे काय माहीत आहे का?”
“काय?” “जेव्हा दुसऱ्याचं यश आपलं वाटतं.” मीरा हसली. “आणि जेव्हा दुसऱ्याचं स्वप्न आपली जबाबदारी बनतं.” त्या दोघी शांत झाल्या. कारण काही नात्यांना शब्दांची गरज नसते, ती आयुष्यभराची उड्डाणं देऊन जातात.
“काय?” “जेव्हा दुसऱ्याचं यश आपलं वाटतं.” मीरा हसली. “आणि जेव्हा दुसऱ्याचं स्वप्न आपली जबाबदारी बनतं.” त्या दोघी शांत झाल्या. कारण काही नात्यांना शब्दांची गरज नसते, ती आयुष्यभराची उड्डाणं देऊन जातात.
समाप्त
Download the app
आता वाचा ईराच्या कथा सोप्या पद्धतीने, आजच ईरा app इंस्टॉल करा