शेतातील राणी भाग - ५
घरात रानबाच्या अनुपस्थितीच ओझं अजूनही जाणवत होतं, पण त्या वेदनेवर पार्वतीबाईने जिद्दीचं झाकण ठेवलं होतं. काही वर्ष उलटून जातात. अनिता मोठी झालेली असते. कॉलेजला शिकत असते. तिला अधिकारी व्हायचे होऊन आणि तिच्या बाबांचे स्वप्न पूर्ण करायचे असते. गावात कॉलेज नसल्यामुळे अनिता शिकण्यासाठी शहरात आलेली होती. कॉलेजच्या "कमवा आणि शिकवा" या योजनेतून ग्रंथालयात काम करून अनिता शिकत असते. कॉलेजच्या हॉस्टेलमध्ये ती राहत होती.
तिकडे गावाला पार्वतीबाई मोलमजुरी करून स्वतःचा उदरनिर्वाह करत होती त्याचबरोबर अनितालाही शिकण्यासाठी पैसे पाठवत होती. मुलगी शिकण्यासाठी शहरात पाठवली म्हणूनही पार्वतीबाईला शेजारच्यांची, नातेवाईकांची टोमणे ऐकायला लागत होते.
शेजारीण - पार्वती तू तुझ्या पोरीला शिकण्यासाठी शहरात पाठवली पण बघ बरं भलतच काय होऊन बसायचं.
पार्वतीबाई - म्हणजे?
शेजारीण - अगं काय बी झालं तर ती पोरची जात. काही वेड वाकडं पाऊल पडलं मग.
पार्वतीबाई - माझी अनिता तशी नाही. माझ्या पोरीवर मी चांगले संस्कार केले हाय.
शेजारीण - सगळ्यांना आपल्या पोरीबद्दल असच वाटतं पण आपण काळजी घ्यायला पाहिजे.
पार्वतीबाई - तू बी इथंच हाय; मी बी इथंच हाय. कळल तुला माझी पोरगी नाव काढते का मोठ करते.
पार्वतीबाई - म्हणजे?
शेजारीण - अगं काय बी झालं तर ती पोरची जात. काही वेड वाकडं पाऊल पडलं मग.
पार्वतीबाई - माझी अनिता तशी नाही. माझ्या पोरीवर मी चांगले संस्कार केले हाय.
शेजारीण - सगळ्यांना आपल्या पोरीबद्दल असच वाटतं पण आपण काळजी घ्यायला पाहिजे.
पार्वतीबाई - तू बी इथंच हाय; मी बी इथंच हाय. कळल तुला माझी पोरगी नाव काढते का मोठ करते.
कॉलेजमध्ये अनिताचे सगळे शिक्षक तिचं आणि तिच्या हुशारीच कौतुक करत असतात.
शिक्षक - अनिता एक मोठी वकृत्व स्पर्धा येत आहे. मला वाटतं तू त्यात सहभाग घ्यावा.
अनिता - नाही सर, मला तेवढा वेळ नाही.
शिक्षक - अनिता तू हुशार मुलगी असून असं नाही बोलतेस. स्पर्धेच्या अगोदरच हार मानतेस.
अनिता - सर मी हार मानत नाही, परीक्षा तोंडावर आली आहे. मला परीक्षेची तयारी करायची आहे.
शिक्षक - बघ! स्पर्धा मोठी आहे. मोठे मोठे लोक येणार आहे आणि पत्रकार पण येणार आहेत. तु जर चांगलं बोलली तर ते टीव्हीवर सुद्धा दाखवलं जाईल.
अनिता - नाही सर, नको.
शिक्षक - विषय तुझ्या आवडीचा आहे, "शेतकरी जगाचा अन्नदाता" तू तुझं म्हणणं या माध्यमातून सगळ्यांना सांगू शकते.
अनिता - मी सहभाग घेईल सर.
(विषय ऐकल्यावर अनिताच्या डोळ्यासमोर बाबांचा चेहरा येतो आणि ती क्षणार्धात होकार देते.)
शिक्षक - अनिता एक मोठी वकृत्व स्पर्धा येत आहे. मला वाटतं तू त्यात सहभाग घ्यावा.
अनिता - नाही सर, मला तेवढा वेळ नाही.
शिक्षक - अनिता तू हुशार मुलगी असून असं नाही बोलतेस. स्पर्धेच्या अगोदरच हार मानतेस.
अनिता - सर मी हार मानत नाही, परीक्षा तोंडावर आली आहे. मला परीक्षेची तयारी करायची आहे.
शिक्षक - बघ! स्पर्धा मोठी आहे. मोठे मोठे लोक येणार आहे आणि पत्रकार पण येणार आहेत. तु जर चांगलं बोलली तर ते टीव्हीवर सुद्धा दाखवलं जाईल.
अनिता - नाही सर, नको.
शिक्षक - विषय तुझ्या आवडीचा आहे, "शेतकरी जगाचा अन्नदाता" तू तुझं म्हणणं या माध्यमातून सगळ्यांना सांगू शकते.
अनिता - मी सहभाग घेईल सर.
(विषय ऐकल्यावर अनिताच्या डोळ्यासमोर बाबांचा चेहरा येतो आणि ती क्षणार्धात होकार देते.)
अनिता पार्वतीबाईला फोन करते.
अनिता - कशी आहे आई?
पार्वतीबाई - मी बरी हाय. तू कशी हाय?
अनिता - मी पण बरी आहे. कावेरी ताई कशी आहे? काय चाललं आहे तिचं?
पार्वतीबाई - काय चालायचं तिचं? आहे तसंच चालू आहे. तुझा अभ्यास काय म्हणतो? अभ्यास कर असं तुला सांगायची गरज नाय. कारण मला ठाव हाय तू अभ्यास करतच असशील.
अनिता - अभ्यास चांगला चालू आहे. पुढच्या महिन्यात परीक्षा आहे. एक मोठी वकृत्व स्पर्धा आहे त्यात मी सहभाग घेतला आहे. स्पर्धेचा विषय आहे "शेतकरी जगाचा पोशिंदा".
पार्वती बाई - मला ठाव हाय त्यात बी तुझाच नंबर येईल!
अनिता - आई मी नंबर येण्या साठी भाग नाही घेतला. मला माझं म्हणणं सगळ्या समोर मांडायचं आहे. त्या स्पर्धेला मोठ-मोठी लोक उपस्थित राहणार आहे.
पार्वतीबाई - बर, तुला काही पैशाची गरज आहे का?
अनिता - नाही, माझ्याकडं पैसे आहे आता. चल ठेवते फोन. काळजी घे स्वतःची, तब्येतीकडे लक्ष दे आणि माझं जास्त टेन्शन घेऊ नको.
पार्वतीबाई - हं... तू पण तुझी काळजी घे. काही लागलं तर सांग मला.
अनिता - कशी आहे आई?
पार्वतीबाई - मी बरी हाय. तू कशी हाय?
अनिता - मी पण बरी आहे. कावेरी ताई कशी आहे? काय चाललं आहे तिचं?
पार्वतीबाई - काय चालायचं तिचं? आहे तसंच चालू आहे. तुझा अभ्यास काय म्हणतो? अभ्यास कर असं तुला सांगायची गरज नाय. कारण मला ठाव हाय तू अभ्यास करतच असशील.
अनिता - अभ्यास चांगला चालू आहे. पुढच्या महिन्यात परीक्षा आहे. एक मोठी वकृत्व स्पर्धा आहे त्यात मी सहभाग घेतला आहे. स्पर्धेचा विषय आहे "शेतकरी जगाचा पोशिंदा".
पार्वती बाई - मला ठाव हाय त्यात बी तुझाच नंबर येईल!
अनिता - आई मी नंबर येण्या साठी भाग नाही घेतला. मला माझं म्हणणं सगळ्या समोर मांडायचं आहे. त्या स्पर्धेला मोठ-मोठी लोक उपस्थित राहणार आहे.
पार्वतीबाई - बर, तुला काही पैशाची गरज आहे का?
अनिता - नाही, माझ्याकडं पैसे आहे आता. चल ठेवते फोन. काळजी घे स्वतःची, तब्येतीकडे लक्ष दे आणि माझं जास्त टेन्शन घेऊ नको.
पार्वतीबाई - हं... तू पण तुझी काळजी घे. काही लागलं तर सांग मला.
वकृत्व स्पर्धेचा दिवस येतो. व्याख्यान देण्यासाठी अनिताला बोलवले जाते. सभागृह भरलेलं होते, मोठमोठे लोक आलेले होते तरी अनिता मोठ्या आत्मविश्वासाने मंचावर जाते. अनिताचे व्याख्यान :
माझा व्याख्यानाचा विषय आहे "शेतकरी जगाचा पोशिंदा".
आपल्या देशाला स्वतंत्र होऊन 75 वर्षापेक्षाही जास्त
काळ झाला; परंतु खरंच आपला देश स्वतंत्र झाला का? हा प्रश्न मला आज पडला आहे. जोपर्यंत या देशाचा शेतकरी त्याला असणाऱ्या जाचातून मुक्त होत नाही तोपर्यंत आपला देश स्वतंत्र झाला असे म्हणणे साप चुकीचे आहे. आपले दुसरे पंतप्रधान लालबहादूर शास्त्री यांनी "जय जवान जय किसान" अशी घोषणा दिली होती. परंतु ही घोषणा तेव्हाच सार्थ ठरेल जेव्हा आपल्या देशातला शेतकरी रात्रीची झोप शांत घेईल. प्रत्येक सरकार सत्तेवर आल्यावर शेतकऱ्यांच्या कर्जमाफीची घोषणा करत असते आणि आन नंतर अभिमानाने सांगत असते की आम्ही कर्जमाफी केली म्हणून. अरे ज्या गोष्टीची "लाज" वाटायला पाहिजे ती गोष्ट अभिमानाने काय सांगता! तुम्ही ज्याला जगाचा पोशिंदा म्हणतात त्याच्यावरच कर्ज होते ही तुमच्यासाठी "लाजिरवाणी" बाब असली पाहिजे....
अशा प्रकारचे अनिता तिचे कणखर शब्द मांडते. त्या स्पर्धेत अनिताच्या व्याख्यान बद्दल तिचे फार कौतुक होते आणि ती स्पर्धा अनिता प्रथम क्रमांकाने विजयी होते.
माझा व्याख्यानाचा विषय आहे "शेतकरी जगाचा पोशिंदा".
आपल्या देशाला स्वतंत्र होऊन 75 वर्षापेक्षाही जास्त
काळ झाला; परंतु खरंच आपला देश स्वतंत्र झाला का? हा प्रश्न मला आज पडला आहे. जोपर्यंत या देशाचा शेतकरी त्याला असणाऱ्या जाचातून मुक्त होत नाही तोपर्यंत आपला देश स्वतंत्र झाला असे म्हणणे साप चुकीचे आहे. आपले दुसरे पंतप्रधान लालबहादूर शास्त्री यांनी "जय जवान जय किसान" अशी घोषणा दिली होती. परंतु ही घोषणा तेव्हाच सार्थ ठरेल जेव्हा आपल्या देशातला शेतकरी रात्रीची झोप शांत घेईल. प्रत्येक सरकार सत्तेवर आल्यावर शेतकऱ्यांच्या कर्जमाफीची घोषणा करत असते आणि आन नंतर अभिमानाने सांगत असते की आम्ही कर्जमाफी केली म्हणून. अरे ज्या गोष्टीची "लाज" वाटायला पाहिजे ती गोष्ट अभिमानाने काय सांगता! तुम्ही ज्याला जगाचा पोशिंदा म्हणतात त्याच्यावरच कर्ज होते ही तुमच्यासाठी "लाजिरवाणी" बाब असली पाहिजे....
अशा प्रकारचे अनिता तिचे कणखर शब्द मांडते. त्या स्पर्धेत अनिताच्या व्याख्यान बद्दल तिचे फार कौतुक होते आणि ती स्पर्धा अनिता प्रथम क्रमांकाने विजयी होते.
पुढे जाऊन अनिता तिचे कॉलेजचे शिक्षण पूर्ण करते. "यूपीएससीची" परीक्षा अनिता संपूर्ण देशात "प्रथम" क्रमांकाने उत्तीर्ण होते. संपूर्ण जिल्ह्यात तिचे कौतुक होत असते. अनिताचा गावातही मोठा सत्कार झाला. पार्वतीबाईचा आनंद गगनात मावत नव्हता. मोठ्या अभिमानाने पार्वतीबाई गावात मान वर करून फिरत होती. पार्वती बाईच्या कष्टाचे यश आज मिळाले होते. अनिताने तिच्या बाबांचे स्वप्न पूर्ण केले होते. पुढे जाऊन काही वर्षांनी अनिता तिच्या बाबांची पाटलाकडे गेलेली जमीन सोडवून घेते. IAS अधिकारी झाल्यावर अनिताने शेतकऱ्यासांठी बरिच कामं केली. अनिता आज एवढ्या मोठ्या पदावर कार्यरत आहे; ते फक्त तिच्या आईच्या कष्टामुळे. पार्वती बाईने अनिताला कधीच काही कमी पडू दिले नाही. पतीची अर्ध्यात साथ सुटूनही पार्वतीबाईने मुलीला आज एका मोठ्या पदावर पाठवले आहे. "पार्वतीबाईच आहे खरी शेतातील राणी".
समाप्त.
लेखक : सोपान विंचू.
Download the app
आता वाचा ईराच्या कथा सोप्या पद्धतीने, आजच ईरा app इंस्टॉल करा